Ахметбеков
Жамбыл
Әужанұлы

Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің Экономикалық реформа және өңірлік даму комитетінің Хатшысы

Депутатқа хат
Қазақстан Республикасының Ақпарат және қоғамдық даму министрі А.Қ.Омаровқа депутаттық сауал

Қазақстан Республикасының

Ақпарат және қоғамдық даму министрі

А. Қ. Омаровқа

Депутаттық сауал

Құрметті Асқар Қуанышұлы!

Өзіңізге белгілі 2015 жылдың 2 қарашасында «Қоғамдық кеңестер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қабылданды. Аталмыш заңға сәйкес, Қоғамдық кеңестер министрліктер, орталық атқарушы органдар, сондай-ақ республикалық және жергілікті деңгейдегі жергілікті мемлекеттік басқару органдары құратын консультативтік-кеңесші және бақылаушы органдар болып табылады және дербестік ие.

Азаматтық қоғамның қоғамдық маңызды мәселелер бойынша пікірін білдіру қоғамдық кеңестер қызметінің мақсаты болып табылады. Кеңестер - мемлекет пен халық арасындағы диалог алаңы. Бұл мемлекеттік шешімдерді қабылдаудың ашықтығын арттыруға бағытталған орган. Сонымен қатар қоғамдық кеңестер бюджет қаражатын пайдаланудың тиімділігін, мемлекеттік қызметтің сапасын арттыруда және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте маңызды рөл атқарады.

Осыдан қаңтардағы оқиғалар кезінде наразылық білдірушілерге министрлік немесе әкімдік жанындағы Қоғамдық кеңес халықпен диалог орната алды ма деген сұрақ туындайды.

 Қазіргі уақытта елімізде жергілікті және республикалық деңгейде 251 Қоғамдық кеңес жұмыс істейді. Алайда министрліктер жанындағы Республикалық Қоғамдық кеңестер әлеуметтік желілерде белсенділік танытып отырған жоқ.

Елдегі соңғы оқиғалар бүгінгі таңда қоғамдық кеңестердің тек формальды функциялары бар екенін айқын көрсетті. Мұны  шұғыл түрде өзгерту керек. Кеңестердің жұмысына мемлекет қабылдайтын шешімдерді неғұрлым уақытылы жасау үшін нақты министрліктердің азаматтық қоғаммен, сарапшылық қоғамдастықпен өзара іс-қимылының тиімді алаңын ұйымдастыруға көмектесетін билік органдары жұмысының ерекшелігін сапалы түсінетін, белсенді азаматтық ұстанымы бар адамдар қатысуы тиіс.

Министрліктер деңгейінде ең қысқа уақытта барлық деңгейдегі қоғамдық кеңестерге сайлауды үйлестіру жөніндегі жобаны құру, барлық кеңестерге тәуелсіз және сараптамалық пікірмен жаңа адамдардың келуін қамтамасыз ету қажет.

Барлық қоғамдық кеңестер үшін жұмысты түбегейлі өзгерту керек, қоғамдық бюрократиядан нақты тиімді жұмысқа көшу керек.

Еліміздің әр облысында орналасқан "Рухани жаңғыру" орталықтарын ерекше атап өткім келеді. Бұл бағдарлама 2017 жылы бастау алды, ол қазақстандықтардың рухани құндылығын жандандыруға, ұлттық бірегейлікті сақтауға, білімге ұмтылуды қолдауға бағытталды. Жобаны жүзеге асыруға бюджеттен ондаған миллиард теңге қарастырылды.

Бағдарламаны жүзеге асыруға бюджеттен ондаған миллиард теңге қарастырылған. Алайда, игі істерге бағытталған бағдарлама бюджет қаражатын түсініксіз жұмсай бастады, олардың нәтижелері мифтік сипатқа ие, ал кейде тек «әкімдіктік» болып табылады. Мысалы, «Рухани жаңғыру» аясында Қарағандыда зейнеткерлерге арналған екі клуб ашылды, Астанада «әрбір жаңа туған нәрестеге — ағаштан» акциясы өтті. Облыстық ауруханалардың бірінде жөндеу жұмыстары жүргізілді. Бұл жағдайда бағдарламаның орындылығы  мәселесі туындайды.

 Заманауи қоғамды түсінуде логотиптер, плакаттар мен форумдардың көмегімен сананы жаңғыртуға қол жеткізу мүмкін емес, интернет пен жаңа технологияларды пайдалана отырып, неғұрлым тереңдетілген тәсіл қажет.

Жоғарыда айтылғандарды негізге ала отырып, Ақпарат министрлігіне бірнеше ұсыныс жасауға рұқсат етіңіз:

  1. Дәстүрлі БАҚ пен ҮЕҰ-мен ғана емес, азаматтық белсенділерді де жұмысқа тарту керек.
  2. Еншілес компаниялардың санын азайтыңыз, мен Рухани Жаңғыру мен Жастар зерттеу орталығын айтып отырмын. Бір ұйым болуы тиіс. Мониторинг функциясын басқа зерттеулер сияқты аутсорсингқа тапсыру қажет. Осының барлығын бәсекелестік ортаға беретін уақыт жетті. Сонда қызметкерлерге, жалдау ақысына және т.б. шығындар бірнеше есе қысқарады, есесіне нақты қызметті жүзеге асыру үшін көбірек ресурстар пайда болады.
  3. Мемлекеттік гранттар мен сыйлықтар беру тәртібін реформалау қажет. Бұл диалог болуы керек. Ашық форматта және барлық мүдделі сарапшыларды тарту қажет. Тақырыптар талқыға түсуі тиіс.
  4. КМК, Жас-Ұлан, Жасыл Ел және т.б. сияқты министрліктер құрған барлық ұйымдармен жұмыс істеу форматын өзгерту қажет. Егер бәсекелестік болмаса, ондаған және жүздеген миллион кез-келген МҚБ үшін пайдасыз. Оны аймақтарға берген жақсы.

Елде мыңдаған кәсіби тәуелсіз ҮЕҰ бар, олар көбінесе мемлекеттік ақшасыз жұмыс істейді бұл - негізгі аудитория.

  1. Білім беру қызметіне жұмсалатын шығындар бөлігінде ақпараттық саясатты өзгерту қажет. Бұл бірінші кезекте құқықтық және экологиялық білім. Төтенше жағдай кезінде адамдар не көрді?
  2. «Рухани жаңғыру» аясындағы идеологиялық жұмыстардың басым бөлігі интернетте және медиа кеңістікте жүргізілуі тиіс. Бұл фильмдер, сериалдар, мультфильмдер, музыка түрінде сапалы отандық мазмұнды құруды қамтиды, мұнда тарихи тұлғалар мен оқиғаларға назар аударуға болады.
  3. Мемлекеттік қаражаттың бағдарламаларға жұмсалуын жарықтандыру тұрғысынан «Рухани жаңғыру» жөніндегі орталықтардың жұмысын неғұрлым ашық ету қажет.

Депутаттық сауалды қарастыруды және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында белгіленген тәртіппен жауап беруді сұраймыз.

«Қазақстан Халық партиясы» фракциясының депутаттары:  

Ж. Ахметбеков

А. Қоңыров

Ф. Қаменов

Г. Құлахметов

А. Милютин

А. Паяев

С. Решетников

Е. Смайлов

А. Сқақова

И. Смирнова

02.03.2022 жылы жарияланды